Verkoop de Afsluitdijk

Waarom niet? Aan het aantal toeristenbussen bij het Monument af te lezen willen de Japanners  hem vast wel hebben en dan huren we hem gewoon weer terug. Ondertussen wel kassa want met al die miljoenen kunnen we weer andere leuke dingen doen. De privatisering kent geen grenzen meer want als het om harde dukaten gaat zijn we kennelijk nu helemaal van God los. Het gaat vandaag om Essent maar ik begreep dat Nuon ook al in de etalage staat. Onze nationale energievoorziening staat in de uitverkoop en dat was niet wat ons was beloofd toen we – o wat fijn – onze eigen energieleverancier mochten gaan kiezen. Met welke argumenten werden we een paar jaar geleden om de oren geslagen? Meer concurrentie, efficiency, betere dienstverlening voor de klant en lagere prijzen. Misschien ja, maar helaas is niets van dat alles is tot op heden aangetoond, eerder het tegendeel want de privatering heeft enorme aanloopkosten met zich mee gebracht die nog allemaal moeten worden terugverdiend. Denk alleen maar aan alle reorganisaties en de opzet van nieuwe administratiesystemen. Gelukkig horen we nu niet zoveel meer over de administratieve chaos bij Nuon en Essent maar dat het een vermogen aan geld en ergernis heeft gekost is evident. Voorlopig zijn we nog altijd niet goedkoper uit.

Is het doel dus nu om geprivatiseerde openbare voorzieningen aan het buitenland door te verkopen? Met welk argument? Essent voorman Michiel Boersma waarschuwt ons voor de rampzalige gevolgen als we niet instemmen met de overname door het Duitse RWE. Schaalvergroting is de enige uitweg om in Europees verband te kunnen overleven. Oei, daar worden we bang van maar hoezo? Wie heeft gezegd dat Boersma op de Europese markt moet overleven? Een kleine maar essentiele vergissing, meneer Boersma: het was de bedoeling dat u door goede bedrijfsvoering op de Nederlandse markt overleeft. Daar ging het om. De provincies zijn de belangrijkste aandeelhouders van de energiebedrijven en lijken nu even helemaal de weg kwijt te zijn want het duizelt ze van de eurotekens in hun ogen. Noord-Brabant gaat aan de verkoop van hun Essent aandelen enige miljarden overhouden. Een flinke jongen die dan nog zijn rug recht kan houden maar flinke jongens hebben ze daar niet.

Willen wij dat de centrale in de Eemshaven Duits eigendom wordt? Of – om maar een niet denkbeeldige dwarsstraat op te noemen - dat de Flevocentrale in Spaanse handen komt? U niet en ik niet. Je kunt het scenario uitschrijven: als er een calamiteit optreedt (geen Russisch gas meer, een paar centrales vallen uit, noemt u zelf maar op), gaat iemand mij vertellen dat RWE dan het licht in Duitsland uit laat gaan en in Nederland laat branden? Natuurlijk niet. Als bij een flinke storm de Afsluitdijk begint te verzakken moeten we de Japanners bellen: help! Wij verzuipen! Per kerende post komt het antwoord: we doen ons best maar we hebben op dit moment andere prioriteiten. Noem mij geen bekrompen nationalist met eigen volk eerst want zo gaan die dingen gewoon. Er zijn grenzen aan internationalisering, globalisering en privatisering. De Nederlandse overheid dient garant te staan voor de essentiele basisvoorzieningen. Zonder energie ligt de volledige samenleving plat. Die verantwoordelijkheid heb je en behoor je niet te verkopen.

Er ligt ondertussen wel een ideale oplossing open. Als de energiebedrijven toch te koop staan dan moet Wouter Bos de boel maar weer opkopen. Dan krijgen we een nationaal energiebedrijf (NEB) met – let wel – 16 miljoen klanten. Wat gaat ons dit als belastingbetaler kosten hoor ik u denken? Helemaal niets, dat wordt een vestzak-broekzak operatie want de miljarden die het Rijk betaalt om Essent en Nuon op te kopen komen vervolgens weer bij de provincies terecht. En dan is er nog iets. Niemand gaat mij vertellen dat dit onvoldoende schaalgrootte oplevert: het aldus gecreeerde NEB zal uitstekend in staat zijn om efficient te opereren. Het is zelfs al zo dat met de huidige technologie de Nederlandse markt met haar enorme ruimtelijke dichtheid niet te klein maar juist te groot is om – bijvoorbeeld – te bedienen met slechts een centrale in Utrecht. Dat levert teveel transportverlies op dus je hebt minimaal 3 tot 6 centrales nodig. Boersma probeerde het in dit opzicht nog met een erg zwak argument: een nieuwe (kern)centrale bouwen is te duur als je er maar een bestelt. De nieuwe Essent/RWE combinatie zou er meteen drie kunnen bestellen en dat drukt de kosten. Als hij gelijk heeft krijgt hij de boemerang meteen tegen zijn eigen hoofd. Het NEB van Bos zou er zelfs zes kunnen bestellen. Quod erat demonstrandum zei mijn wiskundeleraar altijd.

Dagblad van het Noorden, 27 januari 2009