Opleukerijen

Doe eens onverwacht een stap terug in de tijd en ontdek hoe je leven in de tussentijd is opgeleukt. Zonder dat je er om hebt gevraagd heeft de economie stiekem alle voorwerpen om je heen een beetje veranderd. Dat geeft je het gevoel dat je er op vooruit gaat. Voor hetzelfde bedrag koop je nu iets nieuws waarvan je wijs gemaakt wordt dat het beter is dan wat je eerder voor dat geld kreeg. Het meest duidelijke voorbeeld is natuurlijk de computer. Je blijft altijd maar hetzelfde bedrag betalen of als het even kan meer want je krijgt er een steeds betere voor terug. De economie wil dat graag want als je dezelfde laptop als drie jaar geleden zou willen hebben zou die bijna niets meer kosten en wordt er niets meer verdiend. Mijn moeder is een dappere 80+ internetter maar doet niet veel meer dan wat mails sturen. Zij kan dat prima met een wat oudere pc maar die zijn niet meer te krijgen. Als haar oude beestje het begeeft wordt haar nodeloos een paar honderd euro uit de zak geklopt voor een zwaar opgeleukt nieuw exemplaar, want daar moet Vista op draaien. Op Marktplaats een oudje scoren is de enige manier om aan het opleukcircus te ontkomen maar daar heb je ook niet altijd zin in.

Aan koffieapparaten werd niets meer verdiend dus werd de Senseo uitgevonden. Als de pads weer eens op zijn gebruik ik tegenwoordig mijn oude koffiezetter weer. Die blijkt niet alleen veel lekkerdere koffie te zetten maar zet voor mij ook drie bakkies tegelijk in ongeveer dezelfde tijd die je nodig hebt om drie keer op te staan, pad weg te gooien, nieuwe pad erin, oeps, water alweer op, bijvullen, opwarmen, wachten en het zetknopje indrukken. En dan heb ik het nog niet eens over het varkensvet dat je dan nog van je de vers gezette Senseo kopje af moet scheppen. Varkensvet? Ja, goed om te weten voor de vegetariërs en moslims onder ons: in de pads zit varkensvet om ons de ultieme schuimsuggestie op de koffie te geven. Sinds ik dat gelezen heb smaakt de Senseo mij nog minder dan die al deed.

U kunt de lijst van opleukerijen zelf naar believen uitbreiden. Ik erger mij aan opgeleukte fietsen met verende voor- en achtervorken en honderd versnellingen waarvan het goedkoopste instapmodel al het dubbele kost van een simpele ouderwetse fiets die voor mij voldoende zou zijn. Wie geen flatscreen hoeft zou voor een paar stuivers een haarscherpe gewone kleurentelevisie moeten kunnen kopen maar ook daar geldt dezelfde opleukwet: niet meer te krijgen en een flatscreen kost nu nog precies hetzelfde bedrag dat ik zeven jaar geleden aan een gewone tv uit gaf.

Ons wordt de keus dus niet gegeven om wel of niet voor opleukerijen te kiezen. Dat roept de vraag op hoeveel welvaart we met al dat opleuken elk jaar kwijt raken. Voor wie altijd prijs stelt op de nieuwste snufjes is de vraag niet relevant maar hoeveel zouden anderen over houden die met dezelfde producten als tien, twintig of dertig jaar geleden tevreden zouden zijn? Het antwoord op die vraag werd deze week gegeven door mijn nieuwe auto. Die is namelijk van 1977, voor een beschaafd bedrag gereviseerd en kan nog jaren mee. Het raam gaat open met een zwengel, de buitenspiegel stel je met de hand bij en hij telt ongeveer twee kilometer minder bedrading dan uw auto van vandaag. De monteur vond het een genot om eindelijk weer eens zonder laptop onder de motorkap te kunnen duiken en kon met een schroevendraaier binnen een minuut de carburateur bijstellen. Als ik het warmer wil hebben duw ik een schuif omhoog die met een ijzerdraad de warmwaterklep open doet. Een letterlijke verademing vergeleken bij mijn vorige auto met opgeleukte maar haperende climate control. Die moest voor vele honderden euro’s worden hergeleukt maar na drie ingewikkelde en vruchteloze reparaties van bedradingen en thermostaten had mijn garage hem ten einde raad maar afgeleukt: het laatste half jaar reed ik met een los uit de climate control bungelend draadje met drukknop voor aan (heet) of uit (koud). Mijn opleukvoorspelling is dat binnen een paar jaar een nieuwe auto zonder airco niet meer te krijgen is.

Ik ben econoom en de monteur is een technicus. Over de extra onderhoudskosten van het herleuken durfden we ons niet uit te laten maar we kwamen wel gezamenlijk tot de schatting dat mijn auto van 1977 nu voor ongeveer de helft van de toenmalige kosten zou kunnen worden gebouwd. Als dat voor alle producten geldt levert dat een schokkende conclusie op: wie geen prijs stelt op alle opleukerijen sinds 1977 zou vandaag ongeveer de helft van zijn inkomen kunnen overhouden.

Dirk Stelder

Dagblad van het Noorden, 23 september 2008