Ik betaal wel

Een heftige week achter de rug die ik mezelf op de hals heb gehaald. Met een sprong in het diepe en God zegene de greep was ik voor het eerst sinds vele jaren weer eens actievoerder. Als iemand het nog gemist heeft, zie www.ikbetaalniet.nl, waarvan op een Belgisch discussieforum fijntjes werd opgemerkt dat die Hollanders kennelijk zo zuinig zijn dat dat domein nog altijd vrij was. Er is veel om die naam gelachen en dat heeft ongetwijfeld tot de nieuwsgierigheid bijgedragen. Een woordvoerdster van een officiële instantie, die toezicht houdt op het afsluitbeleid van de energiebedrijven, vroeg mij waar ze nadere informatie naar toe kon sturen en proestte het uit bij mijn verwijzing naar info@ikbetaalniet.nl.

Het vaandel was dus goed gekozen, maar het concept ook. Het aantal sitebezoeken vloog binnen de kortste keren naar de 50.000 en de eerste 2000 betaalweigeringen waren drie dagen na de officiële start al binnen. Na de eerste twee dagen begon ik aan mijn stem te merken dat ik urenlang met talloze media aan de telefoon had gezeten. Het meest slopend vond ik de voortdurend concentratie die je op moet brengen als je in een live-radio uitzending binnen luttele seconden je punt moet proberen te maken. Bovendien moet je elk medium weer op zijn eigen manier benaderen dus het is zaak om bij Jeroen van Inkel op 538 een andere toon te kiezen dan bij Radio1.

En dan de televisie, daar ging het drie keer goed maar een keer mis. Bij Rondom Tien raakte ik verstrikt in mijn dubbelrol als gedreven actievoerder en bedaarde econoom. Met 400.000 kijkers op landelijke televisie had ik alleen maar oneliners in mijn hoofd om de actie zoveel mogelijk bekendheid te geven, maar dit was geen 40 seconden Van Inkel. Het bleek toch meer een podium voor de rustig geformuleerde inhoudelijke argumenten, maar die liet ik in de zelf opgelegde haast nogal lopen. Wat ook niet hielp was dat de programmaleiding mij juist op het hart had gedrukt om toch vooral voor wat vuurwerk te zorgen, omdat men gezien de overige deelnemers een wat saaie discussie vreesde. In hoogleraarskring was men terecht ontevreden over mijn optreden, maar ik mag mij troosten met de vele felicitaties van anderen die mijn minder inhoudelijke uitbarstingen juist geweldig vonden. De constatering dat Jan Marijnissen er niets bij was heb ik meerdere keren moeten horen! Ik vond dat niet echt een compliment want ik heb nog dagenlang mopperend herformuleringen lopen verzinnen, die wel de juiste mix tussen beide rollen zouden hebben gevormd. Omgaan met de media is een kunst op zich dus hopelijk weer wat geleerd.

Het balletje had nog wat verder kunnen rollen als mijn optreden in Netwerk nog door was gegaan. Die hadden al een cameraploeg richting Zernike gestuurd maar keerden in allerijl op hun schreden terug omdat er witte rook uit het Vaticaan kwam. Weggedrukt door de Paus? Niet echt want na de aandeelhoudersvergaderingen raakte de vaart eruit en bleef de teller steken bij ruim 3000 weigeraars en 2000 overstappers. Op een totaal van omgerekend 23.000 Essent/Nuon klanten, die op dat moment de website hadden bezocht, was dit overigens nog een alarmerend hoge score, maar het bleek niet meer haalbaar om verder door te zetten want iedereen was zo langzamerhand het onderwerp moe. Mijn grootste tactische fout is dat ik niet tien dagen eerder op het idee ben gekomen, want dan hadden we voortdurend met de publiciteit mee kunnen liften. We hebben uiteindelijk onze zegeningen geteld en de actie wegens succes afgeblazen. Advies: betaal wel maar ga weg.

Wegens succes? Voor wat betreft de toezeggingen wordt dat door velen wel zo gezien. Het lijkt mij zelf ook wel want ik ben door beide bedrijven op hoog niveau nauwlettend in de gaten gehouden. Als je diverse keren gebeld wordt en meermalig wordt doorgeschakeld naar een hoorbaar doodstille achtergrond (tapijt op de vloer? Wie luistert er mee?) krijg je een goedgebekte PR-medewerker aan de lijn die er duidelijk voor heeft doorgeleerd.

Dat waren wel de leukste gesprekken. Erg grappig was het gerucht - dat ook van binnen het bedrijf kwam want ik werd wel eens anoniem getipt - dat Essent van plan was om de hele actie simpelweg te negeren. Dat wil zeggen geen aanmaningen sturen maar het geweigerde bedrag gewoon in januari 2006 bij de eindafrekening op tellen. Anders gezegd: “uw geld krijgen we toch wel”. Op het eerste gezicht slim, want ze besparen zich alle aanmaningskosten en het maakt tegelijkertijd de actie onschadelijk. Iedereen wil wel de maand mei 7 maanden later betalen, dus een weigering betekent dan niets meer. Bij brede bekendheid zou dat echter wel een kasverschuiving van rond de 300 miljoen euro betekenen!

Ik heb netjes 24 uur gewacht op een officiële ontkenning die maar niet leek te komen. Toen die uiteindelijk wel kwam had ik daar een beetje spijt van. Ik had het gewoon in de publiciteit moeten gooien: “heel Nederland hoeft mei niet te betalen”. Ik zag het al in het NOS-journaal. Dan hadden ze dat de volgende dag weer moeten ontkennen. Dat heb je nou met een econoom als actievoerder: ik ben gewoon veel te braaf.