Gratis

Wij zijn gek op gratis. Wat niets kost wil iedereen wel hebben maar in mijn vergeelde eerstejaarsboek economie stond al de beroemde zin “there is no such thing as a free lunch”. Alleen die goederen die in eindeloze overvloed worden aangeboden kunnen gratis zijn en dat zijn er niet zoveel. De vergeten economen uit mijn schooltijd konden eigenlijk niet veel meer verzinnen dan lucht. Als we even afzien van de kwaliteit kan je dat inderdaad overal gratis inademen.

Met internet is er veel meer gratis geworden. Alleen je verbinding en je PC kosten nog wat maar dan is het aanbod van heel wat goederen oneindig. Muziek, films, nieuws, informatie over wat dan ook, je betaalt eigenlijk alleen nog met de tijd die je kwijt bent om het op te sporen en te downloaden. Je gaat het zo gewoon vinden dat je er niet eens meer over nadenkt. Vol trots liet een kennis laatst op een feestje zijn nieuwe muziekinstallatie zien. Een gigantische server in de meterkast met verbindingen naar de woonkamer, de badkamer, en elke slaapkamer, waar overal een aparte set luidsprekers met versterker stond opgesteld. Dit alles te bedienen met een fraai draadloze console waarmee je moeiteloos uit 6000 liedjes kon kiezen. En in elke kamer een ander liedje! Hij durfde niet te vertellen wat al die hardware had gekost maar ik doe zo een gooi naar de 10.000 euro. Nu ben ik zelf muzikant dus na mijn ongeveinsde bewondering voor zijn fraaie diepte-investering vroeg ik hem zomaar schaamteloos wat hij nu voor die 6000 liedjes betaald had. Natuurlijk wist ik het antwoord al: niet alleen hijzelf maar iedereen op het feestje barstte in lachen uit. Betálen? Voor muzíék? Of ik helemaal gek geworden was?

Ik ben inderdaad stapelgek want ik handel in strijd met elk economieboekje. Ik betaal namelijk wel voor muziek. Als jochie spaarde ik voor mijn singletjes en elpees en dan kwam je daar met rooie oortjes mee thuis. Een doodenkele malloot mocht een enkele keer wel eens een LP lenen om hem op cassettebandje te zetten, maar dat waren toch een beetje zielige figuren. Wat was nou zo’n stom cassettebandje? Voor mij dus alleen de echte Cd’s, geen mp3 namaak. Zelfs gekopieerde Cd’s hou ik niet van want zo’n zelf geprutst boekje is helemaal niks en de meeste kopieën die ik krijg hebben geen zijkantje zodat ik in de kast niet kan zien welke het is.

Mijn gastheer kan dat soort dingen allemaal niet schelen, hij heeft niet eens meer een Cd-kastje staan dus hij heeft het grootste gelijk van de wereld. Waarom zou je voor muziek betalen? Alle 6000 mp3’s had hij gratis van internet gehaald. Zijn buurman was gespecialiseerd in illegaal films downloaden dus de hele straat loopt bij hem de deur plat voor het nieuwste kopietje. En op zo’n flinke flatscreen, die momenteel met honderdduizenden tegelijk worden aangesleept, heeft volgend jaar iedereen een aardige thuisbioscoop dus dat wordt alleen maar erger. Hoe moeten wij muzikanten of filmproducenten straks nog aan de kost komen? Er zit al een heffink(je) op lege CD’ s en DVD’s maar die slaat de plank mis want daarbij wordt er vanuit gegaan dat je tenminste nog over een origineel beschikt. Van mijn duur betaalde Cd’s maak ik zonder gewetensbezwaren een kopie voor in de auto of voor een gezinslid maar de massale praktijk is heel anders. Hele pakhuizen Cd’s, DVD’s en IPOD’s worden dagelijks volgeplempt met muziek en films waar helemaal niet voor is betaald.

Aanbod schept eigen vraag - dat staat ook in het economieboekje - dus de schuld ligt niet bij de vragers maar de aanbieders. Het aanbieden van downloads schijnt al strafbaar te zijn maar kennelijk schrikt dat niemand af. Dat aanbod gaat dus nooit meer weg maar nieuw aanbod zal er op den duur steeds spaarzamer bij komen. Totdat wij muzikanten helemaal ophouden met gratis werken. Dan zit mijn gastheer over 20 jaar nog steeds naar Donna Summer te luisteren. Gratis, dat wel.