Gratis
Wij zijn gek op gratis. Wat niets kost wil iedereen wel hebben maar in mijn vergeelde eerstejaarsboek economie stond al de beroemde zin “there is no such thing as a free lunch”. Alleen die goederen die in eindeloze overvloed worden aangeboden kunnen gratis zijn en dat zijn er niet zoveel. De vergeten economen uit mijn schooltijd konden eigenlijk niet veel meer verzinnen dan lucht. Als we even afzien van de kwaliteit kan je dat inderdaad overal gratis inademen.Met internet is er veel meer gratis geworden. Alleen je
verbinding en je PC kosten nog wat maar dan is het aanbod van heel wat goederen
oneindig. Muziek, films, nieuws, informatie over wat dan ook, je betaalt
eigenlijk alleen nog met de tijd die je kwijt bent om het op te sporen en te
downloaden. Je gaat het zo gewoon vinden dat je er niet eens meer over nadenkt.
Vol trots liet een kennis laatst op een feestje zijn nieuwe muziekinstallatie
zien. Een gigantische server in de meterkast met verbindingen naar de woonkamer,
de badkamer, en elke slaapkamer, waar overal een aparte set luidsprekers met
versterker stond opgesteld. Dit alles te bedienen met een fraai draadloze
console waarmee je moeiteloos uit 6000 liedjes kon kiezen. En in elke kamer een
ander liedje! Hij durfde niet te vertellen wat al die hardware had gekost maar
ik doe zo een gooi naar de 10.000 euro. Nu ben ik zelf muzikant dus na mijn
ongeveinsde bewondering voor zijn fraaie diepte-investering vroeg ik hem zomaar
schaamteloos wat hij nu voor die 6000 liedjes betaald had. Natuurlijk wist ik
het antwoord al: niet alleen hijzelf maar iedereen op het feestje barstte in
lachen uit. Betálen? Voor muzíék? Of ik helemaal gek geworden was?
Ik ben inderdaad stapelgek want ik handel in strijd met elk
economieboekje. Ik betaal namelijk wel voor muziek. Als jochie spaarde ik voor
mijn singletjes en elpees en dan kwam je daar met rooie oortjes mee thuis. Een
doodenkele malloot mocht een enkele keer wel eens een LP lenen om hem op
cassettebandje te zetten, maar dat waren toch een beetje zielige figuren. Wat
was nou zo’n stom cassettebandje? Voor mij dus alleen de echte Cd’s, geen
mp3 namaak. Zelfs gekopieerde Cd’s hou ik niet van want zo’n zelf geprutst
boekje is helemaal niks en de meeste kopieën die ik krijg hebben geen zijkantje
zodat ik in de kast niet kan zien welke het is.
Mijn gastheer kan dat soort dingen allemaal niet schelen,
hij heeft niet eens meer een Cd-kastje staan dus hij heeft het grootste gelijk
van de wereld. Waarom zou je voor muziek betalen? Alle 6000 mp3’s had hij
gratis van internet gehaald. Zijn buurman was gespecialiseerd in illegaal films
downloaden dus de hele straat loopt bij hem de deur plat voor het nieuwste
kopietje. En op zo’n flinke flatscreen, die momenteel met honderdduizenden
tegelijk worden aangesleept, heeft volgend jaar iedereen een aardige
thuisbioscoop dus dat wordt alleen maar erger. Hoe moeten wij muzikanten of
filmproducenten straks nog aan de kost komen? Er zit al een heffink(je) op lege
CD’ s en DVD’s maar die slaat de plank mis want daarbij wordt er vanuit
gegaan dat je tenminste nog over een origineel beschikt. Van mijn duur betaalde
Cd’s maak ik zonder gewetensbezwaren een kopie voor in de auto of voor een
gezinslid maar de massale praktijk is heel anders. Hele pakhuizen Cd’s,
DVD’s en IPOD’s worden dagelijks volgeplempt met muziek en films waar
helemaal niet voor is betaald.
Aanbod schept eigen vraag - dat staat ook in het
economieboekje - dus de schuld ligt niet bij de vragers maar de aanbieders. Het
aanbieden van downloads schijnt al strafbaar te zijn maar kennelijk schrikt dat
niemand af. Dat aanbod gaat dus nooit meer weg maar nieuw aanbod zal er op den
duur steeds spaarzamer bij komen. Totdat wij muzikanten helemaal ophouden met
gratis werken. Dan zit mijn gastheer over 20 jaar nog steeds naar Donna Summer
te luisteren. Gratis, dat wel.