De gouden strop

Op de vraag "Hoe doe je zaken met mensen?" bestaat een duizendvoudige waaier van veelkleurige antwoorden, maar een van de meest interessantste blijft toch die van John de Mol.  Zoals massapsycholoog Jaap van Ginneken vorige week al ontnuchterend vaststelde, was de handenwringende Gordon, die moeder Natasia voor een jaar aan haar huilende kinderen kwam ontrukken, allemaal zorgvuldig van te voren bedacht. Het is slechts een kwestie van voortdurend de grenzen opzoeken van wat moreel nog kan en dan profiteren van de herrie die vervolgens ontstaat, een beproefd concept waarmee hij al sinds Big Brother de kassa laat rinkelen.

Als je morele verontwaardiging oproept met als enige doel om daar geld mee te verdienen hou je de samenleving in een listige houdgreep. De verontwaardigden zouden er eigenlijk niet in moeten trappen, want dan gaat het spelletje van de Mol de mist in, maar die optie is er niet. Als we schouderophalend blijven zwijgen worden volgens de spelregels gewoon de volgende grenzen opgezocht. Net zolang totdat we het niet meer uithouden van verontwaardiging en weer boos worden.

Wat ik mij nu al een hele tijd afvraag is wanneer het einde van deze ontwikkeling in zicht gaat komen. In een of ander programma werden stellen op straat naar hun intieme seksleven gevraagd. Als beiden hetzelfde antwoord gaven konden ze een reis winnen, maar zoals we allemaal op het Journaal konden zien ging dat even mis toen de een op de vraag "waar?" zei "op de keukentafel" en de ander "in de kont". Oei wat een lol, maar het volgende seizoen wordt je op straat gevraagd om voor 100 euro voor de camera even je anus te laten zien. Dit was John de Hol Producties, goedenavond. En hoe ondenkbaar is De Gouden Strop? Je sluit een aantal mensen net zolang op totdat op één na iedereen dood is, door elkaar uitgemoord en de winnaar krijgt de villa plus vrijspraak van vervolging want alle deelnemers hebben een contract getekend waarin zij wederzijds toestemming hebben gegeven om elkaar van het leven te beroven. Laten we zeggen dat aan het eind van de maand degene met de meeste strafpunten door de overigen wordt opgehangen. Live in de uitzending natuurlijk. Nog niet eens zo heel lang geleden liep het volk te hoop op onze stadspleinen om reikhalzend openbare executies bij te wonen dus over welke bewijzen beschik ik eigenlijk om zeker te weten dat zo'n programma er nooit zal komen? En wie wil mij even voorrekenen welke monsterlijke bedragen ermee verdiend zouden kunnen worden? Met of zonder decoder?

Het leuke is dat elke programmamaker het Gouden Strop business plan meteen met een moreel argument van tafel zal vegen ("ben je nou helemaal gek geworden, dit kan toch niet?") terwijl elk moreel argument in een discussie over de huidige programma's wordt ontweken. "Wij nemen geen moreel standpunt in, we maken slechts wat de kijker wil, iedereen is zelf verantwoordelijk om aan zo'n programma mee te doen of om ernaar te kijken, wij zijn geen dominees", en vult u verder maar in. Het voorbeeld van de Gouden Strop bewijst dat dat niet klopt, programmamakers hanteren weldegelijk morele maatstaven waar ze aanspreekbaar op zijn. En het moet gezegd, John zelf begrijpt dat heel goed want wij hebben inmiddels hartverwarmend kunnen vernemen dat hij er vast van overtuigd is dat Natasia als een betere moeder uit het programma zal terugkeren dan ze nu is.

Maar wat gaat nu de doorslag geven, de koopman of de dominee? Zal de publieke walging tot hogere of lagere kijkcijfers leiden? In dit geval denk ik dat de moraal het gaat winnen en dus tot mislukking van het programma zal leiden, maar de beslissing om het stop te zetten wordt natuurlijk weer door de koopman genomen: weg ermee want het scoort niet. De Mol heeft zijn eigen hoofd in een gouden strop gestoken.