Cellen
We willen er nog altijd niet aan dat alles uit cellen behoort te bestaan. Dat is niet voor niks want als celorganisme zijn we in de evolutie groot geworden. Als je je vinger open haalt is die lokaal eventjes uitgeschakeld maar de rest van ons blijft het gewoon doen. Zo niet met alles wat wij zelf maken. Knip onder de motorkap een willekeurig draadje door en je auto staat stil. Of haal één waterbuis open en de hele stad zit zonder water. Vorige week heeft iemand bij de universiteit aan een verkeerd schroefje gezeten want het complete netwerk lag voor alle 5000 medewerkers en alle 24.000 studenten de hele dag plat. Nog niet zo lang geleden waren wij als eigen faculteit onze eigen cel. Als daar een server plat ging draaide de rest van de universiteit gewoon door. Zo hoort het natuurlijk.
De trend gaat echter op een enkele uitzondering na nog steeds tegen de evolutieleer in. Omdat pinnen en internetbankieren zo gemakkelijk is hebben de banken al hun cellen al gesloten. Als je vandaag nog een echte bank in een echt gebouw binnen wilt lopen moet je goed zoeken. De Postbank bestaat al helemaal alleen nog maar op internet en wordt zoals bekend regelmatig door één los draadje plat gegooid. Alle postkantoren gaan nu ook dicht dus blijft alleen de Rabobank nog over. Bij mijn weten is dat de enige bank die nog decentraal werkt en waar lokale medewerkers ook zelf nog iets kunnen doen of te vertellen hebben. Die kan je zelfs nog in het telefoonboek vinden en rechtstreeks bellen. Zo niet onze eigen noordelijke kabelaar Home.nl. Je kunt hun hele website binnenstebuiten keren maar je zult geen adres of winkel vinden, zelfs hun telefoonnummer hebben ze goed verstopt zoals een uiteindelijk aan de lijn gekregen medewerkster moest toegeven. Ik wilde een kapotte digitale ontvanger omruilen en dacht ik loop er even langs. Kan helemaal niet, via een ingewikkeld mailformulier werd geregeld dat iemand dat ding aan huis kwam ophalen. Handig? Nee, want hij is drie keer aan de deur geweest op een moment dat ik niet thuis was. Moest ik daar weer een mail over gaan sturen.
De kwetsbaarheid en inflexibiliteit begint door de massale celafbraak idiote vormen aan te nemen. Dat alleen een internetstoring al genoeg is om je bedrijf volledig lam te leggen is iets wat tien jaar geleden nog onvoorstelbaar was. De toenemende inflexibiliteit en bureaucratie ervaart iedereen en wordt ook door de celafbraak veroorzaakt. Als elke winkel zijn eigen cel zou zijn kon het winkelpersoneel overal lokaal zelf beslissen en rechtstreeks zaken met de klant doen. Filiaalvestigingen van landelijke merken lijken misschien wel op cellen maar zijn het in dit opzicht niet. Ruilen zonder bon kan niet, ook al kan de verkoopster zich jou nog van gisteren herinneren: “nee, het wordt opgestuurd en zonder bon krijgen we het gewoon terug”. Wie hulpeloos aan een lange tentakel van een bureaucratische organisatie bungelt kan alleen maar knipperen als een lichtje in de kerstboom. Wie over zijn eigen cel beschikt beslist zelf.
De flexibiliteit en onkwetsbaarheid van een celstructuur heeft Al Qaida wel goed begrepen. Ook al wordt Bin Laden gevonden, zelfs op de ergste pijnbank zal hij niet veel over zijn eigen organisatie en mensen los kunnen laten omdat hij geen weet heeft van zijn eigen cellen. Cellen bestrijden is bijna geen doen, zoals elke kankerspecialist dagelijks ondervindt. Varkenspest verspreidt zich zonder coördinatie vanuit een commandocentrum en zonder een Bin Laden, elke cel gaat ongestoord zijn gang.
Voor een goed werkende celstructuur is internet natuurlijk het ideale medium. Wikipedia heeft nauwelijks een commandocentrum maar tiert welig en is niet te verslaan. Voor Linux geldt hetzelfde. Gratis open source waar iedereen zijn eigen bijdrage aan levert. Ik ben sinds gisteren besmet en schrijf deze column nu voor het eerst op mijn Linux machine. Geen vervelend licensiegedoe meer of verplichte registratie bij het Microsoft monster. Voor wie een paar gratis goed werkende pc's in huis wil hebben wil zonder steeds weer licensies te moeten aanschaffen of illegaal kopiëren doe ik vanuit mijn eigen subversieve cel hier een besmettingspoging: http://www.ubuntu-nl.org/. Vermenigvuldigt U!
Dirk Stelder
Dagblad van het Noorden, april 2008